dYdX (DYDX), merkeziyetsiz, profesyonel bir türev işlem platformudur.

Projenin Fikri

dYdX, 2017 yılında Antonio Juliano tarafından geleneksel finans piyasalarındaki türev ürünleri ve marj ticaretini merkeziyetsiz bir yapıya taşımak amacıyla kurulmuştur.
Projenin kuruluş motivasyonu, merkezi borsaların karşılaştığı güvenlik, şeffaflık ve sansür sorunlarına bir çözüm sunarak kullanıcılara kendi fonları üzerinde tam kontrol sağlayan, gözetimsiz bir işlem platformu oluşturmaktır.
İlk hedef kitlesi ve vizyonu, karmaşık finansal pozisyonları blok zinciri üzerinde güvenilir ve erişilebilir bir şekilde sunarak merkeziyetsiz finans (DeFi) alanında profesyonel bir işlem deneyimi sağlamaktı.

Genel Amaç ve Hedefler

dYdX'in temel amacı, blok zinciri teknolojisini kullanarak herkesin güvenilir bir şekilde varlıklarını yönetebileceği ve aktarabileceği, açık ve merkeziyetsiz bir finansal platform sunmaktır.
Proje, mevcut borsalardaki karmaşık finansal ürünlerin eksikliğini gidermeyi ve kullanıcılara gelişmiş türev ürünler sunmayı hedeflemektedir.
Uzun vadeli hedefleri arasında, tam merkeziyetsizliğe ulaşmak, ölçeklenebilirlik, yüksek hız ve 7/24 kesintisiz işlem performansı sunarak DeFi ve sürekli vadeli işlem alanında öncü bir platform olmaktır.

Antonio Juliano, dYdX'in kurucusu ve yazılım geliştiricisidir. Daha önce Coinbase ve Uber'da mühendis olarak görev yapmıştır.

dYdX, kullanıcılara merkeziyetsiz bir ortamda sürekli vadeli sözleşmeler (perpetuals) aracılığıyla kripto varlık fiyatları üzerinde spekülasyon yapma imkanı sunar.
Platform, kaldıraçlı işlemler yapmaya olanak tanır ve geçmişte spot ve marj ticareti ile borç alma/verme hizmetleri de sunmuştur.
Gelişmiş işlem araçları ve düşük işlem ücretleri ile profesyonel düzeyde bir alım satım deneyimi sağlar.

dYdX, Merkeziyetsiz Borsa (DEX) ve Merkeziyetsiz Finans (DeFi) kategorilerinde yer almaktadır.
Proje başlangıçta Ethereum tabanlıydı, ardından Ethereum'un katman 2 çözümü olan StarkWare'in StarkEx ağına geçiş yapmıştır.
Şu anda dYdX, bağımsız bir Katman 1 blok zinciri olan dYdX Chain üzerinde çalışmaktadır; bu zincir Cosmos SDK kullanılarak geliştirilmiş ve CometBFT (eski adıyla Tendermint) Proof-of-Stake (Hisse İspatı) konsensüs mekanizmasını kullanmaktadır.

dYdX, Andreessen Horowitz ve Polychain liderliğindeki 2 milyon dolarlık bir başlangıç finansmanı (seed round) almıştır.
Ayrıca 15-20 kadar önde gelen melek yatırımcıdan da destek görmüştür.

DYDX tokenının toplam arzı 1.000.000.000 adettir.
Token, protokolün yönetişimi, ağ güvenliği için stake edilmesi, doğrulayıcı ödülleri ve işlem ücreti indirimleri gibi çeşitli işlevlere sahiptir.
14 Temmuz 2026'dan itibaren dYdX yönetişiminin kararıyla yıllık maksimum %2'ye varan enflasyon oranıyla yeni tokenlar basılabilir.

DYDX tokenı, dYdX topluluğuna protokolü yönetme gücü vermektedir.
Topluluk, protokol değişiklikleri ve güncellemeleri hakkında önerilerde bulunabilir ve oylamalara katılabilir; zincir dışı tartışmalar genellikle zincir içi oylamalardan önce gelir, böylece geniş tabanlı iş birliğine dayalı bir yaklaşım sağlanır.

dYdX Chain kodu, Informal Systems ekibi tarafından tamamen denetlenmiştir ve tüm bulgular dYdX ekibi tarafından giderilmiştir.
Ek protokol kodları geliştirildikçe ek denetimler yapılması planlanmaktadır. Tüm nihai denetim raporları v4_chain audits klasöründe bulunabilir.
Daha önceki Perpetual sözleşmeleri OpenZeppelin tarafından denetlenmiştir ve Immunefi üzerinde aktif bir hata ödül programı bulunmaktadır.

dYdX, tam merkeziyetsiz bir işlem altyapısı sunarak kullanıcılara fonları üzerinde tam gözetim dışı kontrol sağlar.
Derin likidite, gelişmiş emir tipleri ve yüksek performanslı bir API'yi merkeziyetsizlik ile birleştirir.
Kendi Cosmos SDK blok zincirine geçişi sayesinde, işlemlerde gaz ücreti ödeme yükünü ortadan kaldırır; bunun yerine işlem başına ücretlendirme yapılır.
Geleneksel otomatik piyasa yapıcılar (AMM) yerine klasik bir emir defteri modeli kullanır.
Profesyonel düzeyde işlem araçları ve ölçeklenebilir altyapı sunar.

Kullanıcılar platformda sürekli vadeli sözleşmeler ile kripto varlıkların fiyatları üzerine kaldıraçlı işlem yapabilirler.
DYDX token sahipleri, ağın güvenliğine katkıda bulunmak ve ödül kazanmak için tokenlarını stake edebilirler.
DYDX tokenı, protokolün yönetişimine katılım için kullanılır; token sahipleri protokolde değişiklikler önerebilir ve oylayabilir.
Token sahipleri, işlem ücretlerinde indirimler elde edebilir ve likidite sağlayıcıları DYDX ile ödüllendirilir.

dYdX ekosistemi, protokolün geliştirilmesi ve merkeziyetsiz yönetişim arasında köprü görevi gören kâr amacı gütmeyen bir İsviçre Vakfı olan dYdX Vakfı'nı içerir.
Geçmişte StarkWare ile iş birliği yaparak Layer 2 ölçeklendirme çözümlerini kullanmıştır.
Cosmos SDK tabanlı kendi blok zincirine geçişiyle birlikte, Cosmos ekosisteminin zincirler arası yeteneklerinden faydalanmaktadır.

dYdX Chain, Cosmos SDK kullanılarak geliştirilmiş açık kaynaklı bir blok zinciri yazılımıdır.
Konsensüs mekanizması olarak CometBFT (eski adıyla Tendermint) Proof-of-Stake protokolünü kullanır.
Yüksek işlem hacmi, düşük gecikme süresi ve 7/24 performans için tasarlanmış ölçeklenebilir bir altyapıya sahiptir.
Emir defterleri zincir dışı yürütülürken, mutabakat zincir üzerinde gerçekleşir.

dYdX, 2017 yılında kurulmuştur ve ilk versiyonu Ethereum üzerinde, ardından ikinci versiyonu StarkWare Layer 2 üzerinde piyasaya sürülmüştür.
Haziran 2022'de, protokolün tamamen merkeziyetsizleşmesini sağlayacak olan dYdX v4 (dYdX Chain) geliştirme planlarını duyurmuştur.
dYdX Chain ana ağ kodu 2023 yılında yayınlanmış, tam işlem, staking ve işlem ödülleri ile birlikte canlıya geçmiştir.
Gelecek hedefleri arasında işlem özelliklerinin geliştirilmesi ve dYdX Chain ekosisteminin genişletilmesi yer almaktadır.